از تفكّر وتحقيق بدان گراييده‌اند سزاوار سرزنش‌اند . 7 . أنواع تصورات . عامري پس از سخن دربارهء تصور ذات الهى به بحث دربارهء صوري مىپردازد كه نفس انسان ممكن است از ذات الهى داشته باشد . از اين رو صورتها را تقسيم مىكند به : 1 ) صور صناعي : اين گونه صورتها در ثبات نياز به موضوع حامل دارند واگر آن حامل از بين برود صورت نيز متلاشى ونابود خواهد شد ، ودر واقع حكم اعراض را دارند وجوهر طبيعي حامل صورتهاى صناعي يا از كمال آن صورت برخوردارند يا آنكه استعداد قبول آن را دارند . 2 ) صور طبيعي : وآن دو نوع است ، يكى آن گروه كه در مقابل خود ضدّى دارند وآن گروه كه ضدّ ندارند . نوع أول چنان است كه صورت وضدّ آن متعاقبا بر مادّه در مىآيند ، اما نوع دوم از مادهء حامل خود انسلاخ پذير نيستند ، مانند صورت جسم مطلق « يعنى امتداد در ابعاد سه‌گانه » ودليل بر ارتباط ذاتي بين جوهر مادي وصورت طبيعي ، اين است كه هرگاه اين صورت برداشته شود ونابود گردد ، ديگر چيزى مشهود وباقي نخواهد ماند . 3 ) صور الهى : كه عبارت از صورتهايى است كه بر مادة قائم نيست وضدّى در مقابل خود ندارد واز اين رو شايستهء بقاى ابدى است . صور الهى از اين ويژگى برخوردارند كه داراى نيروى نامتناهىاند ، يعنى هر قدر بيشتر در ابراز خصايص ذاتي وافعال خود دوام يابند از توانايى بيشتر در ابراز آن برخوردار مىشوند . از آنچه عامري بيان كرد معلوم مىشود كه به نظر أو صورت يا قائم به ذات ايجاد كنندهء خويش است يا قائم به موضوع مادي . « 1 » وچون صورت در مادهء متحرك قوام يافت بدان وسيله به سوى كمال خود ارتقا مىيابد ، اما اگر قوام أو به ذات موجد بود نه به مادة ، در آن صورت فسادپذير نخواهد بود ، بنا بر اين جوهر عقل ، هر چند در ابتدأ ، امرى انساني است وبر مادة متوقف است ، ليكن هرگاه به مرحله‌اى از كمال برسد كه بتواند ذات موجد خويش را بشناسد در آن هنگام ديگر نيازى به مادة كه بدان قوام يابد نخواهد داشت واز مادهء خويش انسلاخ حاصل مىكند تا قوامش به ذات موجد گردد واز اقتدار نامتناهى در افعال وآثار برخوردار شود . 8 . ادلهء خلود نفس . در توان عقل انساني است كه از مادة مفارقت حاصل نمايد واگر چنين نباشد نخواهد توانست با طبيعت كالبد به نبرد برخيزد وآن را از هوا ومشتهيات پست برهاند .

--> ( 1 ) البتة چنين چيزى از سخن عامري برداشت نمىشود واين استنباطات از مؤلف است . - م .